Bezorgd om een kind als ouder
Je bent als ouder bezorgd over de sombere buien van je zoon of dochter...
Hoe somberheid herkennen bij kinderen en jongeren
Somberheid bij kinderen en jongeren is te herkennen aan volgende zaken:
- Ze gaan zich terugtrekken uit contacten, spreken niet meer zo vaak als vroeger met vrienden, hebben geen zin meer om naar hun buitenschoolse activiteiten en hobby’s te gaan, zonderen zich thuis vaak af in hun kamer.
- Kinderen en jongeren gaan zich futloos voelen, hebben veel minder energie dan vroeger. Het lijkt wel alsof de “normale” dingen die van hen gevraagd worden, zoals naar school gaan, huiswerk maken, klusjes doen, ….. veel meer van hen vragen. Ze kunnen zich moeilijker concentreren op school, wat zich kan vertalen in minder goede schoolresultaten.
- Vermindering of vermeerdering van eetlust.
- Veel meer slapen dan gewoonlijk, of net minder goed kunnen slapen doordat ze lang in hun bed liggen piekeren.
Uiteraard heeft iedereen wel eens een dipje. Het kan een logische, normale reactie zijn op dingen die in het leven gebeuren. Bij kinderen en jongeren denken we dan aan: het overlijden van iemand, een scheiding van ouders, te veel druk op school, geen of weinig sociale aansluiting,...
Depressie?
We spreken van een depressie als je kind in ieder geval last heeft van één van de volgende twee belangrijke verschijnselen, gedurende minimaal 2 weken:
- Je kind is bijna elke dag neerslachtig, verdrietig, ongelukkig, somber,... en dit gedurende het grootste deel van de dag. Bij kinderen en jongeren kan het ook om een prikkelbare stemming gaan.
- Je kind heeft veel minder of geen plezier meer in dingen die het voorheen graag deed.
Bij kinderen is het soms niet gemakkelijk om een depressie te herkennen omdat de kenmerken gelijkenissen vertonen met andere problemen. Hun stemming is eerder 'afgevlakt' ofwel prikkelbaar. Kinderen kunnen wat ze voelen ook moeilijker onder woorden brengen. In hun gedrag worden ze minder speels en nemen ze weinig initiatief. Vaak worden ze ook angstiger en gaan ze zich meer terugtrekken. Ze vertonen ook regelmatig onverklaarbare lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn, buikpijn of spierpijn.
Adolescenten krijgen in verhouding veel meer negatieve gedachten over zichzelf, hun uiterlijk of de toekomst. Ze kunnen zich extreem terugtrekken, of zich net agressief en opstandig gaan gedragen. Zogenaamde gedragsproblemen kunnen dan de depressieve stemming gaan maskeren. Vaak gaan ze ook op een riskante manier met drank of drugs experimenteren.
Het klavertje vier
We kunnen ook spreken van het klavertje vier van depressie bij kinderen en jongeren (De Fever & Coppens, 1997). Indien een kind in elk blad van het klavertje-4 aan een aantal kenmerken beantwoordt, dan duidt dit op 'een' probleem. Het gaat daarom niet noodzakelijk altijd om een depressie, maar in elk geval vraagt dit om verdere opvolging.
Ernstige vormen van depressie kunnen ook gepaard gaan met zelfmoordgedachten bij kinderen en jongeren. Goede informatie en adviezen rond zelfmoordgedachten bij kinderen en jongeren kan je vinden op:
Wat kan ik doen?
Enkele aanbevelingen
Neem je kind au serieux. Stimuleer het om over zijn/haar gevoelens te spreken. Probeer vooral goed te luisteren en niet te snel te oordelen. Probeer ook niet te snel gerust te stellen. Goed bedoelde boodschappen “Het is niet zo erg”, “Je moet er niet zo zwaar aan tillen”, “Morgen zal het weer wel beter zijn”, zorgen er soms voor dat kinderen zich niet begrepen voelen.
Geef je kind de boodschap dat zijn gevoelens en gedachten er mogen zijn en dat jullie samen op pad gaan om te zoeken naar hoe het zich weer beter kan voelen. Creëer een sfeer van vertrouwen.
Zoek zelf genoeg informatie op over depressie bij kinderen en jongeren. Door deze informatie ga je je kind nog beter begrijpen. Het gaat je helpen realistische verwachtingen te hebben.
Probeer je kind terug actief te laten worden of actief te houden. Activatie is immers een belangrijk onderdeel in de hulp bij depressie. Moedig je kind aan of onderneem samen met je kind activiteiten.
Blijf oog hebben voor de sterke en positieve kanten van je kind. Geef het kind regelmatig complimenten. Dit kan je kind goed doen en het zelfvertrouwen stimuleren.
Probeer oog te hebben voor de gezonde levensstijl van je kind: een goede en gevarieerde voeding, een goede slaap, voldoende beweging en buitenlucht… Ook voor kinderen en jongeren geldt dat een gezonde geest en een gezond lichaam samengaan. Een vaste structuur kan hierbij zeker helpend zijn.
Stimuleer je kind om zijn sociale contacten te onderhouden. Ondersteun hen daarbij waar nodig.
Wees geduldig. Gevoelens veranderen niet zomaar ineens.
Als je kind spreekt over zelfmoordgedachten, neem dit steeds serieus. Wijs je kind de weg naar www.1813.be
Als het weer beter gaat, let dan goed op de signalen van een mogelijk terugval. Door deze signalen snel te herkennen en er iets mee te doen, is de kans kleiner dat de depressie weer in zijn volle hevigheid terugkomt.
Als je merkt, vermoedt, vreest dat je je kind niet voldoende kan helpen of als je kind zelf om bijkomende hulp vraagt, overleg dan met school, CLB, huisarts,... Zij kunnen jou en je kind mee de weg wijzen naar waar je hulp en ondersteuning kan vinden.
Zelfzorg
De confrontatie met een dochter of zoon die kampt met sombere buien of depressie, kan zwaar wegen voor ouders. Omdat je kind jouw warmte, steun en geborgenheid nodig heeft, is het belangrijk om ondertussen ook goed voor jezelf te blijven zorgen.
Heb daarbij oog voor je eigen gevoelens en probeer mogelijke gevoelens zoals schaamte, onzekerheid, angst, verdriet, schuldgevoelens,... te hanteren. Draag het niet alleen, maar probeer voor jezelf ook een netwerk, “steunteam” te zoeken waarbij je zelf af en toe eens kan gaan "bijtanken".
Blijf dus actief met je wat je graag doet, je werk en je sociale contacten. Zorg er ook voor dat je zelf ergens terecht kan met je zorgen, twijfels en gevoelens. Blijf er niet alleen mee zitten en verberg niet voor iedereen dat er problemen zijn. Praat erover met mensen die je vertrouwt. Indien nodig kan ook jij beroep doen op een professionele hulpverlener.
Op de website Checkjezelf vind je alvast goede ideeën om mentaal fit te kunnen blijven met tips, oefeningen en verhalen van (bekende) Vlamingen.
Verwijsmogelijkheden
Je huisarts of CLB-medewerker kan en zal zeker mee op zoek gaan naar gepaste hulp voor je zoon/dochter.
Heb je zelf vragen rond hoe je je kind met een depressie goed kunt ondersteunen, kan je terecht bij een opvoedingswinkel in je buurt. Zij kunnen je adviezen geven en waar nodig je doorverwijzen naar meer gespecialiseerde hulp.
Meer mogelijkheden
Hierbij een aantal plekken waar je kind, afhankelijk van de leeftijd, ook steeds terecht kan:
Awel
Als je kind vragen heeft of zijn verhaal kwijt wil dan kan het altijd chatten of telefoneren met AWEL. Op deze website kan je ook gebruik maken van een forum. Er komt geen vermelding in de geschiedenis van de internetbrowser en het telefoonnummer wordt ook niet vermeld op de telefoonrekening. Je kind kan dus echt volledig anoniem chatten of bellen.
CLB
Jij of je kind kan zelf ook een gesprek aanvragen met iemand van het Centrum voor Leerlingen Begeleiding (CLB) dat verbonden is met de school. Zij zullen vragen altijd vertrouwelijk behandelen.
Vertrouwensleerkracht
Op sommige scholen kunnen kinderen/jongeren beroep doen op een vertrouwensleerkracht (soms 'groene leerkracht' genoemd) of op een leerlingenbegeleider.
JAC
Jongeren kunnen contact opnemen met een JAC (Jongeren Advies Centrum, voor jongeren tussen 12 en 25 jaar). Op hun website vind je informatie en je kan ook anoniem met hen chatten.
TEJO
Jongeren kunnen ook langs gaan bij TEJO. TEJO biedt hulpverlening aan jongeren tussen 10 en 20 jaar, kortdurend, onmiddellijk, anoniem, en gratis.
Psycholoog en CGG
Soms is er meer hulp nodig en zullen jullie een beroep moeten doen op een privé psycholoog of een Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg. Vraag na bij je huisarts.
Meer informatie CGG, vind je op