Terug naar info

Bezorgd om een kind als leerkracht/begeleider

ik maak me zorgen om een kind/jongere uit mijn omgeving (voor leerkrachten, leiding jeugdbeweging,...)

sombere buien bij kinderen

Hoe somberheid herkennen bij kinderen en jongeren

Somberheid bij kinderen en jongeren is te herkennen aan volgende zaken:

  • Ze gaan zich terugtrekken uit contacten, spreken niet meer zo vaak als vroeger met vrienden, hebben geen zin meer om naar hun buitenschoolse activiteiten en hobby’s te gaan, zonderen zich thuis vaak af in hun kamer.
  • Kinderen en jongeren gaan zich futloos voelen, hebben veel minder energie dan vroeger. Het lijkt wel alsof de “normale” dingen die van hen gevraagd worden, zoals naar school gaan, huiswerk maken, klusjes doen, ….. veel meer van hen vragen. Ze kunnen zich moeilijker concentreren op school, wat zich kan vertalen in minder goede schoolresultaten.
  • Vermindering of vermeerdering van eetlust.
  • Veel meer slapen dan gewoonlijk, of net minder goed kunnen slapen doordat ze lang in hun bed liggen piekeren.

Uiteraard heeft iedereen wel eens een dipje. Het kan een logische, normale reactie zijn op dingen die in het leven gebeuren. Bij kinderen en jongeren denken we dan aan: het overlijden van iemand, een scheiding van ouders, te veel druk op school, geen of weinig sociale aansluiting,...

Depressie?

We spreken van een depressie als je kind in ieder geval last heeft van één van de volgende twee belangrijke verschijnselen, gedurende minimaal 2 weken:

  1. Het kind is bijna elke dag neerslachtig, verdrietig, ongelukkig, somber,... en dit gedurende het grootste deel van de dag. Bij kinderen en jongeren kan het ook om een prikkelbare stemming gaan.
  2. Het kind heeft veel minder of geen plezier meer in dingen die het voorheen graag deed.

Bij kinderen is het soms niet gemakkelijk om een depressie te herkennen omdat de kenmerken gelijkenissen vertonen met andere problemen. Hun stemming is eerder 'afgevlakt' ofwel prikkelbaar. Kinderen kunnen wat ze voelen ook moeilijker onder woorden brengen. In hun gedrag worden ze minder speels en nemen ze weinig initiatief. Vaak worden ze ook angstiger en gaan ze zich meer terugtrekken. Ze vertonen ook regelmatig onverklaarbare lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn, buikpijn of spierpijn.

Adolescenten krijgen in verhouding veel meer negatieve gedachten over zichzelf, hun uiterlijk of de toekomst. Ze kunnen zich extreem terugtrekken, of zich net agressief en opstandig gaan gedragen. Zogenaamde gedragsproblemen kunnen dan de depressieve stemming gaan maskeren. Vaak gaan ze ook op een riskante manier met drank of drugs experimenteren.

Het klavertje vier

We kunnen ook spreken van het klavertje vier van depressie bij kinderen en jongeren (De Fever & Coppens, 1997). Indien een kind in elk blad van het klavertje-4 aan een aantal kenmerken beantwoordt, dan duidt dit op 'een' probleem. Het gaat daarom niet noodzakelijk altijd om een depressie, maar in elk geval vraagt dit om verdere opvolging.

klavertje vier depressie kinderen jongeren

Ernstige vormen van depressie kunnen ook gepaard gaan met zelfmoordgedachten bij kinderen en jongeren. Goede informatie en adviezen rond zelfmoordgedachten bij kinderen en jongeren kan je vinden op:

Wat kan ik doen?

ondersteun een kind met depressie

Enkele aanbevelingen

Neem het kind au serieux. Stimuleer het om over zijn/haar gevoelens te spreken. Probeer vooral goed te luisteren en niet te snel te oordelen. Probeer ook niet te snel gerust te stellen. Goed bedoelde boodschappen “Het is niet zo erg”, “Je moet er niet zo zwaar aan tillen”, “Morgen zal het weer wel beter zijn”, zorgen er soms voor dat kinderen zich niet begrepen voelen.

Geef je kind de boodschap dat zijn gevoelens en gedachten er mogen zijn en dat jullie samen op pad gaan om te zoeken naar hoe het zich weer beter kan voelen. Creëer een sfeer van vertrouwen.

Zoek zelf genoeg informatie op over depressie bij kinderen en jongeren. Door deze informatie ga je je kind nog beter begrijpen. Het gaat je helpen realistische verwachtingen te hebben.

Probeer het kind terug actief te laten worden of actief te houden. Activatie is immers een belangrijk onderdeel in de hulp bij depressie.

Blijf oog hebben voor de sterke en positieve kanten van het kind. Geef het kind regelmatig complimenten. Dit kan het kind goed doen en het zelfvertrouwen stimuleren.

Stimuleer het kind om zijn sociale contacten te onderhouden. Ondersteun hen daarbij waar nodig.

Wees geduldig. Gevoelens veranderen niet zomaar ineens.

Als het kind spreekt over zelfmoordgedachten, neem dit steeds serieus. Wijs je kind de weg naar www.1813.be

Als je merkt, vermoedt, vreest dat je je kind niet voldoende kan helpen of als het kind zelf om bijkomende hulp vraagt, overleg dan met ouders, CLB, huisarts,... Zij kunnen jou en het kind mee de weg wijzen naar waar er hulp en ondersteuning te vinden is.

In het volgende filmpje vind je nog een aantal duidelijke tips rond hoe je kan omgaan met iemand met een depressie:

Hoe omgaan met een depressief persoon

Zelfzorg

geluksdriehoek

Wanneer je je zwaar zorgen maakt om een kind uit je omgeving, dan kan dat soms zwaar beginnen wegen. Het belangrijk om ondertussen ook goed voor jezelf te blijven zorgen.

Blijf dus actief met je wat je graag doet, je werk en je sociale contacten. Zorg er ook voor dat je zelf ergens terecht kan met je zorgen, twijfels en gevoelens. Blijf er niet alleen mee zitten en verberg niet voor iedereen dat er problemen zijn. Praat erover met mensen die je vertrouwt.

Op de website Checkjezelf vind je alvast goede ideeën om mentaal fit te kunnen blijven met tips, oefeningen en verhalen van (bekende) Vlamingen.

Verwijsmogelijkheden

verwijsmogelijkheden

Hierbij een aantal plekken waar het kind, afhankelijk van de leeftijd, terecht kan:

Awel

Als het kind vragen heeft of zijn verhaal kwijt wil dan kan het altijd chatten of telefoneren met AWEL. Op deze website kan het ook gebruik maken van een forum. Er komt geen vermelding in de geschiedenis van de internetbrowser en het telefoonnummer wordt ook niet vermeld op de telefoonrekening. Het kind kan dus echt volledig anoniem chatten of bellen.

CLB

Het kind kan zelf of in samenspraak met de ouders een gesprek aanvragen met iemand van het Centrum voor Leerlingen Begeleiding (CLB) dat verbonden is met de school. Zij zullen vragen altijd vertrouwelijk behandelen.

Vertrouwensleerkracht

Op sommige scholen kunnen kinderen/jongeren beroep doen op een vertrouwensleerkracht (soms 'groene leerkracht' genoemd) of op een leerlingenbegeleider.

JAC

Jongeren kunnen contact opnemen met een JAC (Jongeren Advies Centrum, voor jongeren tussen 12 en 25 jaar). Op hun website vind je informatie en er is mogelijkheid om anoniem te chatten.

TEJO

Jongeren kunnen ook langs gaan bij TEJO. TEJO biedt hulpverlening aan jongeren tussen 10 en 20 jaar, kortdurend, onmiddellijk, anoniem, en gratis.